www.bakimplanlari.com

Gönderen Konu: KOLOSTOMİ HEMŞİRELİK BAKIMI  (Okunma sayısı 4658 defa)

mustoloji

  • Y
  • K
  • *****
  • İleti: 350
KOLOSTOMİ HEMŞİRELİK BAKIMI
« : 17 Ocak 2013, 11:16:20 »
KOLOSTOMİ BAKIMI

•   Stoma Yunanca’dan gelen bir kelime olup ‘açıklık’ veya ‘ağız’ anlamındadır. Barsak stoması, barsağın karın duvarına ağızlaştırıldığı yapay bir açıklıktır.
•   Ostomi bir açılma veya ağızlaştırma oluşturmak amacıyla yapılan cerrahi işlemlerin genel adı olarak kullanılmaktadır.
•    Kolostomi, ameliyatla kolonun (kalın barsağın) karın duvarına ağızlaştırılmasıdır.
•   Kolostomide anüsteki gibi sfinkter kası bulunmadığı için  kolostomisi olan birey barsak hareketlerini ve dışkı boşaltımını kontrol edemez.
•   Kolostomiler genellikle kalın barsak üzerindeki yerlerine göre; çıkan (assendan) kolostomi, yatay (transvers) kolostomi, inen (dessendan) kolostomi ve sigmoid kolostomi olarak isimlendirilirler.

•   Değişik nedenlerle kalın barsak ve rektumun ameliyatla tamamen alındığı ya da devre dışı bırakıldığı durumlarda ileostomi açılır.
•   İlostomide dışkı sıvı halde, yakıcı nitelikte ve fazla miktardadır. İleostomide uygun bakım yapılmazsa, yakıcı olan dışkının stoma çevresindeki deriyi tahriş etme riski yüksektir.

Kolostominin Nedenleri
Geçici kolostomi:

     1- Kalın barsak tıkanmaları
2- Barsak yaralanmaları
3- Barsak delinmesi
4- Doğumsal barsak anormallikleri
5- Barsakta yapılan bir işlemin emniyetli  iyileşmesini sağlamak
6- Ciddi anüs hastalıkları ve yaralanmaları

   Geçici kolostomi yapılan işlemin tipine bağlı olarak bir süre sonra kapatılır. Dışkılama işlevi yeniden anüs yoluyla yapılabilinir.


Kalıcı kolostomi:
1- Anüsün çıkartılması gereği olan hastalıklar
2- Kalın barsağın son kısmı ve anüsün çıkartılması gereken hastalıklar
3- Anüs kas yapısının görevini yapamadığı hastalıklar
4- Kalın barsağın son kısmında kalıcı hastalık



Kolostominin yeri
•   Kolostomi karın duvarında herhangi bir yere yapılabilir.
•   Yer seçiminde hastalığın tipinin olduğu kadar hastanın vücut yapısı da etkilidir.
•    Ancak genellikle seçilen yer pantolon veya etek belinin altında kalacak şekilde göbek hattının birkaç santimetre altında ve sağda veya solda olabilir.

•   Stomalı bireyler fizyolojik, sosyal ve psikolojik olmak üzere pek çok problemle karşılaşabilmektedir.
•   Fizyolojik sorunlar arasında gaz ve koku oluşumu, dışkı sızıntısı, deri problemleri, yorgunluk, iştahsızlık, hazımsızlık, bulantı, ishal, kabızlık, ağrı yer almaktadır
•   Stomalı birey, gaz ve koku çıkması nedeniyle kendini toplumdan kısıtlama ve soyutlama eğilimindedir.

•   Bireylerin aile ilişkileri de etkilenmektedir.
•    Ayrıca bireylerin iş yaşantısı da  olumsuz etkilenmekte ve
•   ameliyat sonrası işi bırakma,
•   çalışma saatlerini azaltma,
•   iş veriminde azalma ve
•   iş değiştirme görülmektedir.
•   Beden imgesinde değişme,
•   depresyon,
•   cinsel sorunlar vb. yer almaktadır.
Kolostomide Olabilecek Sorunlar
•   Erken sorunlar:
1- Barsağın gangreni
2- Barsak yüzeyinde kanama
3- Barsak ile cilt kenarında ayrılma
4- Barsağın karın içine kaçması
5- Barsak ile cilt arasında abse gelişimi
6- Kolostominin çalışmaması
7- Yakın cilt düzeyinde tahriş




•   Geç sorunlar:
1- Cilt açıklığının ileri derecede büzülmesi
2- Kolostomi kenarından fıtık gelişmesi
3- Barsağın dışarıya sarkması
4- Yakın cilt yüzeyinde tahriş
5- Tıkanma



•   Erken dönemde görülen sorunlar genellikle hastanede yatış sırasında olduğundan bunların çözümü doktor ve hemşireler tarafından yapılacaktır
•   Geç dönemde ortaya çıkan sorunlardan birincisi cerrahi olarak düzeltilmeyi gerektirir.
İleostomi

•   İleostomi; ince barsağın son  bölümünün karın duvarına ağızlaştırılmasıdır  ve genellikle karnın sağ alt tarafına açılır. Kolostomi gibi geçici veya kalıcı olarak yapılabilir.
İleostomi Nedenleri

•   Kalın barsağın bazı hastalıklarında dışkılamanın ince barsağın bu son kısmından yapılması gereği olabilir. Bu ve buna benzer durumlarda ileum (ince barsağın son bölümü) karın duvarına ağızlaştırılır.



•   Geçici ileostomi:
1- Kalın barsak tıkanmaları
2- Barsak yaralanmaları
3- Barsak delinmesi
4- Doğumsal barsak anormallikleri
5- Barsakta yapılan bir işlemin emniyetli iyileşmesini sağlamak
6- Kalın barsağın tümünün çıkartılmasını gerekli olduğu hastalıklar



•   Kalıcı ileostomi:
1- Kalın barsağın ve anüsün çıkartılması gereken hastalıklar
2- Kalın barsağın alındığı ancak anüs kas yapısının görev yapamadığı hastalıklar
3- Kalın barsağın tümünün tıkayıcı bir hastalığa maruz kalması
Geçici amaçla yapılan ileostomi belirli bir süre sonra kapatılır ve dışkılama işlevi anüsten gerçekleştirilir.
İleostomide olabilecek sorunları şöyle sıralayabiliriz:
   1- Derinin tahrişi
2- Tıkanma
3- Barsağın gangreni
4- Barsağın içeri çekilmesi
5- Barsağın dışarı sarkması
6- Fistül veya abse gelişimi
7- İshal


Kolostomi Bakımı
•   Her kolostomi ve ileostomi torbanın değiştirilmesi ve çevre cildinin temizlenmesini gerektirir.
Zamanımızda kolostomi ve ileostomi bakım sistemleri hastaların kendilerinin de rahatlıkla bu işlemi yapabilecekleri derecede kolaylaştırılmış ürünleri kapsarlar. Bunun yanında cildin tahriş olmasını önleyen koruyucu veya tahriş olan cildin kısa sürede düzelmesini sağlayan ürünler bulunmaktadır.



•   Torba sistemleri, tek veya adaptörlü olabilirler. Yapışkan bölümleri değişik ciltlere uygun çeşitlerdir.
•   Alttan boşaltmalı tiplerin yanında, tek kullanımlak torbalar da vardır.
•    Kolostominin bakımı hastanede yatış süresi içinde doktor ve hemşireler tarafından yapılır ve öğretilir. Taburcu olduktan sonraki bakımı alışınca oldukça kolaydır.
TORBAYI DEĞİŞTİRME BASAMAKLARI
•   Öncelikle size özel, rahat edebileceğiniz  ılık bir ortam sağlayınız.
•   İhtiyacınız olan tüm malzemeleri kolayca ulaşabileceğiniz bir şekilde uygun bir yere yerleştiriniz
•   2-3 parça yumuşak  bez veya tuvalet kağıdı ya da kağıt mendil
•   ılık su
•   kirli torbayı  koyacağınız bir poşet veya gazete kağıdı
•   yeni stoma torbası (stomanızın çapına uygun, eğri uçlu özel bir makasla kenarları düzgün bir şekilde  kesilmiş olarak),
•   boşaltılabilir torba için klips.

•   2. Torbanız  boşaltılabilir torba ise ve sadece boşaltacaksanız,  tuvalete veya bu iş için ayırdığınız kaba boşaltınız.
•   3. Tek parçalı torba kullanıyorsanız; kirli  torbayı yukarıdan aşağı doğru yavaşça çıkarın. Torbayı çıkarırken diğer elinizle derinin etrafına hafice bastırın ki torba yırtılmasın
•   4. Çıkardığınız torbayı poşet ya da gazete kağıdına koyun.
•   5. Stoma çevresini ılık suyla ıslattığınız bez parçası ile siliniz
•   6. Stoma çevresini iyice kurulayınız Stoma çevresinin kuru olması torbanın / adaptörün cilde daha kolay yapışmasını sağlar

•   7. Yeni torbanın yapışkan kısmındaki kağıdı çıkarın ve ortadaki delik stomayı içine alacak şekilde yerleştirin. Elinizle yarım dakika bastırın . Elinizin ısısıyla yapışkan kısım vücudunuza daha iyi yapışır
•   8. İki parçalı torba kullanıyorsanız cilde yapışan adaptör kısmı herhangi bir sorununuz olmadığı taktirde 3-5 gün kadar cildinizde kalabilir .Adaptöre yerleştirdiğiniz torba alttan boşaltılabilir bir torba değilse torba ile adaptörün birleşim yerindeki klipsi açıp torbayı adaptörden ayırın ve adaptöre yeni bir torba takın. Eğer adaptörü de değiştirmek istiyorsanız, öncelikle torbayla bağlantısını çözmeden adaptörü deriden ayırın. Eğer adaptörü deride ayırmakta zorlanıyorsanız adaptörün çevresini ılık su ile ıslatarak  daha kolay ayrılmasını sağlayabilirsiniz.
•   9. 4,5,6. basamakları aynen uygulayın

•   10. Stomanıza uygun ölçüde kestiğiniz adaptörün yapışkan kısmındaki kağıdı çıkarın ve ortadaki delik stomayı içine alacak şekilde yerleştirin. Elinizle yarım dakika bastırın . Elinizin ısısıyla yapışkan kısım vücudunuza daha iyi yapışır.
•   11. Adaptörünüzün numarasına uygun stoma torbasını bir noktadan başlayarak dairevi hareketlerle adaptöre yerleştirin. Torbayı yerleştirdikten sonra eğer varsa adaptörün üzerinde bulunan kilidi kapatınız.
•   12. Torbayı kendinize doğru hafifçe çekerek adaptöre iyice yerleşip yerleşmediğini kontrol ediniz.


KOLOSTOMİ İRRİGASYONU
•   Kolostomi irrigasyonu, stoma aracılığı ile kalın barsak içerisine belli miktarda sıvı verilerek barsak içeriğinin (gaz, dışkı, bakteri vb)  boşaltılması işlemidir. Kolostomi irrigasyonu ile barsak hareketlerini düzenlenir, böylece irrigasyonlar arası gaz, dışkı çıkışı önlenir ve kontrollü dışkı çıkışı sağlanır. Kolostomi irrigasyonu barsağın boşalmasını sağlamak için kullanılan mekanik bir yöntemdir. İrrigasyon işleminde 24, 48 ya da 72 saatte bir ostomi aracılığı ile barsak içerisine belli miktarda sıvı verilir. Barsak içerisine verilen sıvının oluşturacağı mekanik basınç etkisiyle barsakta peristaltik hareket oluşur ve barsak boşalır.


•   Kolostomi irrigasyonu kalıcı kolostomisi olan hastaların sürekli torba kullanmaya alternatif olarak  uygulayabilecekleri bir yöntemdir.

•   Bu yöntem özellikle ameliyat öncesi  hayat tarzlarını devam ettirmek isteyen, sportif ve diğer sosyal aktivitelerinde bir değişiklik yapmak istemeyen hastalar için önemli bir seçenektir. Kolostomi irrigasyonu ile hastada deri problemlerinin gelişmesi önlenir. Ayrıca irrigasyon  yöntemi ile barsak boşalımının sağlanması  sürekli  torba kullanımına göre maliyet avantajlıdır.

•   Kolostomi irrgasyonu ciddi fiziksel ve zihinsel  sınırlamaları olmayan, irrigasyon tekniğini öğrenebilen, iyi beslenme  alışkanlığı olan, ameliyat öncesi dönemde düzenli barsak alışkanlığı olan (ishal ve kabızlık problemi olmayan), inen kolon ve sigmoid kolona stoma açılan hastalara uygulanmaktadır.
•   Ameliyattan sonra 6-8. haftada hastanın beslenme ve barsak alışkanlığı normale döndüğünde kolostomi irrigasyonuna başlanmalıdır.
•   Kolostomi irrigasyonunu uygulayan hastaların kabızlıktan korunmak için diyet önerilerine dikkat etmeleri son derece önemlidir.


•   .  İrrigasyon yapılmaması gereken durumlar ise, ishal,  radyasyon enterit ve stoma çevresi fıtıklarıdır.
•   Ayrıca  kemoterapi ve radyoterapi alan hastalarda bu tedavilerin bir sonucu olarak sıvı dışkı çıkışı olabileceğinden irrigasyon bu tedaviler esnasında da uygulanmamaktadır.
•   
KOLOSTOMİ İRRİGASYONU BASAMAKLARI
•   İrrigasyon işlemini her gün aynı saatte (sabahleyin kahvaltıdan sonra) yapılması, irrigasyonda başarılı olmada son derece önemlidir. 
•   İrrigasyon işlemini başlangıçta 24 saatte bir yapmanız gerekir, Stomaterapi Ünitesi çalışanlarının önerileri doğrultusunda daha sonra bu süre 48 –72 saatte bire de çıkarılabilir.
 Kolostomi irrigasyonun basamakları aşağıdaki gibidir:
•   irrigasyon seti
•   37(40)  C  su,
•   yedek çamaşır,
•   yeni stoma torbası, kep, bant, tıpa.
•   İrrigasyon setinizi stomaterapi ünitesinde size gösterdiği şekilde hazırlayıp konik ucu sete takınız.
•   Su torbasını yaklaşık olarak 750-1000 ml musluk suyu ile doldurunuz suyun ısısı 37 0C civarında olmalı ve bu ısıyı aşmamalıdır. Suyun ısısını su torbasının üzerinde bulunan termometre aracılığı ile ölçebilirsiniz

•   Su torbasını tuvalet ya da banyoda görülebilen bir yere  asınız
•   İrrigasyon setinin havasını çıkarınız.
•    Setin konik ucunu suda çözünebilen  kayganlaştırıcı ile yağlayınız
•   Alafranga tuvalete veya bir sandalyeye oturunuz.  Eğer alafranga tuvalet kullanmıyorsanız bu iş için kullanacağınız çöp kovasına ihtiyacınız olacaktır. Çöp kovasını bacaklarınızın arasına yerleştiriniz.
•   Kolostomi torbanızı çıkarınız.

•   İrrigasyon setinin torbasını stomanızın üzerine takınız. Bu torbalar yapışkanlı olduğu gibi bir kemer aracılığı ile takılan çeşitleri de vardır Torbanın ucunu tuvalete/çöp kovasına iki bacağınız arasından sarkıtınız.
•   Konik ucu nazikçe  stomadan içeri sokunuz, ucu stoma içinde verilen sıvının dışarı kaçmasını önleyecek derecede sıkı tutunuz
•   İrrigasyon setinin  manifoldunu açarak  kalın barsak içine suyu yavaş yavaş veriniz. Kalın barsak içine suyu verme işlemi  yaklaşık olarak 5 dakika alacaktır. Eğer kramp tarzında karın ağrısı, baş dönmesi  oluşursa sıvı vermeyi durdurunuz, suyun ısısını kontrol ediniz ve rahatladıktan sonra işleme devam ediniz

•       Su tamamen içeri verildikten sonra birkaç dakika konik ucu yerinde tutup daha sonra çıkarınız ve yaklaşık 15 dakika kadar dışkının boşalmasını bekleyiniz. Bu işlemden sonra irrigasyon torbasının alt ve üst uçlarını klempleyip banyo ya da tuvaleti terk edebilirsiniz. Yaklaşık olarak 45 dakika sonra irrigasyon torbasını çıkarabilir, kep , bant  ya da tıkacınızı takıp günlük aktivitelerinize dönebilirsiniz. Bir süre sonra barsak hareketleriniz  düzene girecektir ve kaç dakikada tam boşalım sağlandığını öğrenmiş olacaksınız. Dolaysıyla boşalma için 45 dakika beklemenize gerek kalmayacak bu süreyi ihtiyacınıza göre kendiniz ayarlayabileceksiniz.
İRRİGASYONDA UYGULANMAMASI GEREREKENLER
•   Stomada kateteri sokarken asla uygulanmamalı
•   Kateter maximum 8 cm den daha fazla verilmemeli
•   Günde bir defadan daha fazla irigasyon yapılmamalı.
•   Kateteri yağlamak için vazelin kullanılmamalı
•   Hastanın diyaresi varsa kateter uygulanmamalı

•   Hemşirelik Okulu'nun (Royal College of Nursing) standart geliştirmeye ilişkin çalışmaları sonucunda stoma bakım standartları geliştirilmiştir. Bu standartlar doğrultusunda stoma bakım hemşiresinin rolleri de belirlenmiştir. Bu roller şunlardır;
1. Bakım verici rolü;
Veri toplama, hastayı bilgilendirme, hastaya danışmanlık yapma, stoma yerinin tayini, cilt bakımı, komplikasyonların önlenmesi ve erken tanınması .
2. Eğitim rolü;

Kişisel gelişimini sağlama, hemşirelik mesleğini geliştirme ve ekipteki diğer sağlık personelin eğitimi.
3. Araştırma rolü;
•   araştırma yapma ve araştırma temelli uygulamaları geliştirerek hemşirelik bakımının kalitesini arttırma. Stoma bakım hemşiresi stomalı bireyler dışında, doku bütünlüğü bozulmuş, inkontinans, yara drenajı ve fistül gelişmiş olan  hastalarını bakımını da yapmaktadır.

•   'Her bireyin gereksinimlerinin saptanması ve bu gereksinimlerin kendi ülkesinde mevcut olan en iyi araç- gereç ve yöntemlerle karşılanmasını isteme hakkı vardır. Ayrıca her bireyin enterostomal terapi hemşiresi tarafından sunulan kapsamlı ve özelleşmiş bakım alma hakkı vardır'.

•   Stomanızın çapını sık sık ölçün
–   Ameliyattan hemen sonra stomanızda birkaç hafta süreyle etrafındaki halkada ödem (şişme) meydana gelecektir. Ödem yavaş yavaş gerileyeceği için, stomanızın çapını sık sık ölçmeniz çok önemlidir. Her kutunun üst tarafında bir stoma-ölçme kılavuzu bulunur. Stoma torbaların bulunduğu yeni bir kutuyu her açtığınızda stomanızın çapını ölçmeyi alışkanlık haline getirin.


•   Yapışkan adaptörün mümkün olduğu kadar yerine tam oturduğundan emin olun
–   Yapışkan adaptörün ortasında yer alan deliği mümkün olduğu kadar doğru ayarlayarak stomanızın etrafında maksimum deri koruması elde etmeniz mümkündür. Yapışkan adaptör stomanın yüzeyine herhangi bir basınç yada tahriş yapmaksızın tam oturmalıdır.


•   Hassas deri için ilave koruma
–   Eğer stomanızın etrafındaki deride ve yapışkan adaptörün altında kalan bölgede fazladan bir bakım yaparak derinizi yumuşak tutmanız gerekiyorsa, o zaman bir deri kremi kullanın. Deri kreminden ince bir tabakayı stomanızın etrafına uygulayın. Yapışkan deri bariyeri yerine yerleştirmeden önce birkaç dakika bekleyerek derinizin kremi emmesine izin verin.


•   Daha iyi bir yapışma için
–   Eğer stomanızın etrafındaki deride katlanma yada yara dokusu varsa, o zaman yapışkan adaptörü, örneğin giysinizdeki bel kemerinizin içinde önceden ısıtarak yumuşatabilir ve yerine daha kolay oturmasını sağlayabilirsiniz. Böylece yapışkan adaptör derinizin katlarına çok daha kolay adapte olacak ve sızıntı olasılığı en aza indirilmiş olacaktır.


•   Ek destek
–   Kemerler, özellikle yumuşak bir karna sahipseniz ve/veya kızarık yada içeri kaçmış bir stomanız varsa, ek bir destek ve emniyet sağlamak içindir. Kemerleri torbanızın üzerindeki kemer kulakçıklarına çok kolayca takabilirsiniz.

Evde kolostomi bakımı

parçalı torbanın değiştirilmesi
Stomanızın bakımına başlamadan önce gerekli
olan ekipmanın tamamını hazır bulundurmanız
çok önemlidir.
İhtiyacınız olanlar:
a) Kullanılıp atılabilir torba
b) Yıkama/kurulama için kuru bezler
c) Yıkama işlemi için ılık su
d) Yeni torba ve su
e) Yapışkan adaptörü kesmek için makas (eğer gerekiyorsa)
f) Kullanabileceğiniz malzemeler








Hemşire bakım planı örnekleri ve hemşirelik tanılarının tek adresi http://http://hemsire.bakimplanlari.com[url]