www.bakimplanlari.com

Gönderen Konu: Epilepsi (Sara) ve hemşirelik bakımı  (Okunma sayısı 4150 defa)

mustoloji

  • Y
  • K
  • *****
  • İleti: 350
Epilepsi (Sara) ve hemşirelik bakımı
« : 17 Ocak 2013, 11:57:57 »
Epilepsi (Sara)
Epilepsi, sinir sisteminin konvülsiyonlarla ya da konvülsiyon olmaksızın rekürrent bilinç kaybı atakları ile karakterize, paroksismal merkezi sinir sisteminde ileri derecede yaygın, anormal nöron deşarjı sonucu ortaya çıkan klinik bir tablo olarak tanımlanabilir.

 Etiyoloji
Epilepside aile öyküsü önemlidir, epileptik eşik düzeyinin kalıtıma bağlı olarak geçtiği düşü­nülmektedir. Epilepsi eşiği düşük olanlarda kafa travması, enfeksiyonlar, zehirlenmeler, uyuşturu­cu kullanma, dejeneratif hastalıklar, serebral anoksi, kalsiyum-fosfor metabolizmasındaki bo­zukluk (üremi ve hepatik koma vb.), bazı entok- sikasyonlar, kardiyolojik ve hematolojik hastalık­lara, tümörler, kistler, apseler, atrofiler, tüberkü­loz lezyonu, doğum travması da anormal bir elektriki deşarj odağı (epileptik odak) olabilmek­tedir.
EPİLEPSİ HASTALIĞI

Epileptik Nöbetler:
Epilepsi küçük nöbetler ya da büyük nöbetler
şeklinde olur. Süt çocukluğu ve oyun çocukluğu epilepsileri genellikle küçük nöbetlerdir. Örneğin; süt çocuğu yatar pozisyonda iken kolları kasılır ve ayaklarını kamına çeker sonra kısa zamanda eski haline döner, oyun çocuğu oynarken dizleri hafifçe öne kıvrılır adeta dizleri boşalır gibi olur ya da çocuğun yaptığı bir harekette kısa süreli bir duraklama olur, gözler sabitleşir bu tabloya bir motor komponent de eklenebilir (elin kalkma­sı gibi).

Büyük nöbet (Grand Mal Nöbet/Jeneralize Konvülslyon): Ortalama olarak, epilepsili hasta­ların %90'ı jeneralize konvülsiyon geçirirler. Je- neralize konvülsiyonun 5 devresi vardır;
• Aura (haberci),
Epilepsilerin Uluslararası Sınıflandırılması
Sınıflandırma                                        Geleneksel İsim
1- Kısmi Epilepsi                           Jaksonian veya fokai epilepsi 
  a- Basit
 b- Kompleks                            Psikomotcr veya Temporal lob epilepsisi
2- Jeneralize Nöbet                                 Petit Mal
 a- Kasılma yok

b- Tonik-klonik kasılma                                  Grand Mal
3-Tek Taraflı Nöbet
4-Sınıflandırılmayan Nöbet
Özellikler
Bilinç kaybı yok
Fokal bir bozukluk var
Nöbet başparmağın ve işaret parmağının seyirmesi ile başlar, el, yüz ve kolun kasılma veya kıvrılması ile nöbet yayılır
Genellikle atak sırasında hasta bilinçlidir, fakat ne olduğunu hatırlayamaz
Gelip geçici zihinsel rahatsızlık olabilir.
El çırpma, dudak şaplatma gibi otomatik hareketler görülür

Kişilik ve davranış değişiklikleri, görme veya işitme hallüsinasyonları görülür
Kısa süre bilinç çöküntüsü vardır
İletişimde kısa bir boşluk olur
Gözler bir noktaya sabitleşir
Çocuklarda görülür, puberte ile kaybolur veya tonik-klonik epilepsiye dönüşür
Epilepsinin klasik nöbet şeklidir
Aura var
Bilinç kaybı var
Kasların tonik-klonik kasılmaları var
Dil ısırılabilir

Üriner-fekal inkontinans olabilir
Mental konfüzyon ve amnezia görülür
Cry epileptikus,
Tonik safha (devamlı kasılma),
Klonik safha (zıt kas gruplarının kasılıp gev­şemesi),
Postiktal safha (uyku devresi).
  Aura kişiden kişiye göre değişiklik gösterir an­cak aynı kişide aura hep aynıdır. Aura koku, ışık, ses, tat, halsizlik ya da başdönmesi gibi bir duyu olabilir.

Auradan sonra hasta difarama ve larinks ada­lelerinin spazmı nedeniyle alçak ya da yüksek tonda bir ses çıkarır, buna Cry epileptikus de­nir. Bunu takiben hasta olduğu yere, bir kütük gi­bi yığılır, bu sırada tam bir bilinç kaybı vardır. Bu nedenle ateş, soba üzerine düşüp yanan, merdi­venden düşüp yaralanan ya da suya düşüp bo­ğulan hastalar olabilir. Bu tablo hastalığı histeri­den ayırmak için önemlidir. Histerik bir hasta hiç­bir zaman kendini yaralamaz, çoğunlukla kendi­ne yardım edebilecek birileri ıin yanında nöbet geçirir. Epilepsili hasta düştükten sonra kısa bir süre için. adeta opistotonus halinde kalır (Tonik safha), 30-40 sn. süren bu safhada, baş ve göz­ler yukarıya, ya da bir yana dönüktür. Kollar, gövde ve bacaklar hiperekstansiyon halindedir

. Diafragma spazmı nedeniyle hasta nefes alama­dığı için siyanotiktir. Ağzıda köpük vardır, hasta çene adalelerinin kasılması sırasında dilini ya da ağızdaki yumuşak dokulardan birini ısırmış ise köpük kanlı olabilir. Bu sırada hastaya suni solu­num yaptırmak, ağzını açmaya çalışmak, fayda­sız hatta kırıklara yol açabileceğinden, zararlıdır. Bundan sonra 25-40 sn. süren tonik-klonik faz gelir. Klonik fazın başlangıcında solunum kesin­tili ve hışırtılıdır, idrar, dışkı inkontinansı, çok na­diren de ejakülasyon olabilir. Ekstremitedeki klo­nik kasılmalar simetrik ya da asimetrik olur.

. Has­ta bu devrede adeta çırpınır, başını çekiç vurur gibi yere vurur. Konvülsif hareketlerin kesilme­sinden sonra hasta gevşer. Kısa bir süre sonra bilinç geri gelebilir ya da hasta yapılan uyarılarla uvandırılamadığı, derin uykuya benzer bir duru­ma girer (postiktal faz). Hasta bazen saatler sonra kendine gelir, uyanırken haş ağrısı, bulan­
tı, kusma, adale sertliği, adale-sırt ağrısı ve ge­nel bir bitkinlikten yakınabilir. Böyle bir nöbeti, saatler ya da günlerce sürebilen mental konfüz- yon periyodu takip edebilir. Hastalar eğer uyku­da nöbet geçirmemişse, genellikle nöbet geçir­diklerini bilirler.

Nöbet uykuda geçirilirse; uyandı­ğında vücudu berelenmiş olarak yerde değilse, dilini ısırmamışsa, altını ıslatmamışsa, hasta nö­bet geçirdiğini bilmeyebilir.
Nöbetlerin süresi bir dakikadan az olabileceği gibi, 1/2 saat ya da daha fazla sürebilir. Nöbet bir günde birkaç defa gelebileceği gibi, iki nöbetin arası yıllarca da sürebilir. Bir nöbetten sonra 24 saat geçmeden ikinci bir nöbetin gelmesi alışıl­mış değildir, fakat bir nöbetin meydana getirdiği bilinç kaybı normale dönmeden, yeni nöbet bu­nun üzerine eklenirse, bu duruma klinikte "Sta- tus Epileptikus" denir. Status epileptikus mor- talitesi yüksek bir durumdur, bu nedenle önce 5- 10 mg diyazem ile kontrol altına alınmaya çalışı­lır, düzelmiyorsa suni ventilasyon ve anestezi uy­gulanır.

Bir konvülsif nöbetin tanımlanması, eğer has­ta nöbet sırasında görülmüşse ya da nöbeti gö­ren kişilerden yeterli bir anamnez alınabilirse güç değildir. Ancak nöbetlerin ortaya çıkışında rol oy­nayan nedenlerin saptanması oldukça güçtür. Bu nedenle nöbet geçiren bir hasta tam ve eksik­siz bir muayeneden geçirilmelidir. Hastanın tam bir öyküsü alınmalı, fizik ve nörolojik değerlendir­mesi yapılmalı, kanda şeker, NPN ve kalsiyum miktarı ölçülmelidir. Kafa grafileri ve EEG, sintig- rafi, pnömo-ensefalografi yöntemleri de tanıya yardım eden incelemelerdir.

Konvülsif nöbetler, ülkemizde sık görülen his­terik ataklardan dikkatle ayrılmalıdır. Hasta nö­bet sırasında görülebilirse bu ayırım zor değildir. Histeri nöbetinde, dil ısırması, inkontinans bulun­maz, nöbet, hasta tek başına oiduğu zaman meydana gelmez, hasta herhangi bir yere düşe­rek kendini yaralamaz. Grand Mai'e benzer bir nöbet geçiren hasta şiddetli bir stimulus (acı, ağ­rı vb.) ile ya da nöbet sırasında ortaya çıkan bir durum karşısında birden kendine gelirse, epilepsi olmadığı kesinlikle anlaşılabilir.

Histeri nöbeti­nin genellikle emosyonel bir nedenle ortaya çık­tığını, ancak emosyonel nedenlerin epilepsiyi de başlattığı unutulmamalıdır. Histeri nöbetinden sonra, baş ağrısı, bilinç bulutlanması, adale ağrı­ları bulunmaz, tam tersine hasta anksiyetesi bo­şaldığı için bir ferahlık ve zindelik hisseder.

Tedavi ve Hemşirelik Bakımı
Tedavide amaç, nöbetleri tümüyie durdurmak ve nöbete neden olan faktörleri ortadan kaldır­maktır.
Epilepsinin tıbbi ve cerrahi tedavi olmak üze­re iki tedavi yöntemi vardır. Tedavi ve bakım uy­gulamaları şunları kapsar;
Hastaların ilaçlarını düzenli kullanmaları ve ani olarak kesmemeleri çok önemlidir. İlaç birden kesilirse status epileptikus gelişebilir

Menstruasyon dönemlerinde nöbetler sıkla- şabilir bu dönemlerde ilacın dozu arttırılmalıdır.
İlaç tedavisi ömür boyu sürebilir, ancak has­ta tedavi süresince üç yıl nöbet geçirmediyse, ilacın dozu 1 -2 yıl gibi uzun bir sürede azaltıiarak kesilebilir.
Epilepside bazı durumlarda tedavide stero- idler de kullanılabilir.
Epilepsi ilaca cevap vermiyorsa cerrahi te­davi uygulanır (tümör, skatris dokusu gibi durum­larda).

Halk arasında sara olarak bilinen epilepsi toplumumuzda utanılacak, saklanılacak hastalık­lar arasındadır. Bu nedenle hasta ve ailesinin eğitimi son derece önemlidir. Hasta ve ailesine hastalık ve tedavi hakkında gerekli açıklamalar yapılmalı, düzenli bir tedavi ve yaşantı ile hasta­lığın kontrol altına alınabileceği ayrıca psikolojik streslerin ve alkolün nöbeti başlatabileceği ateşli hastalıklarda nöbet sayısının artabileceği ve bu hastalıkların tedavi edilmesi gerektiği anlatılmalı­dır. Nöbet sırasında yapılması gerekenler aileye anlatılmalı ve hastalar yanlarında epilepsili oldu­ğunu gösteren kart taşımalıdırlar ve diyazem bu­lundurmalıdır.

Hastaların yanlız olarak denize girmemeleri, küveti doldurarak banyo yapmak yerine duşu ter­cih etmesi, boğulma riski nedeniyle önemlidir. Hastaların kendilerinin ve başkalarının zarar gö­receği işte çalışmaları ve araba kullanmaları sa­kıncalıdır. Hastalar dağcılık, paraşütle atlamak gibi zorlayıcı aktiviteierden kaçınmalı, yakın te­mas sporları, boks, futbol, su altı sporlarını yap­mamalıdır. İngiltere'de epilepsili hastanın araba kullanması kanunen yasaktır.

Epileptik nöbetin aurasını tanımak gerekir. Aura geldikten sonra hastanın kazalardan korun­masına ilişkin önlemler alınır. Nöbet geçiren has­ta derhal sessiz, sakin bir ortama alınır ve hasta­nın çevresinde çarpıp yaralanabileceği malze­meler kaldırılır ve kasılmalar başlamadan hasta­nın dişlerinin arasına bir rulo yerleştirilir aksi hal­de klonik safhada dil dişlerin arasında sıkışarak ciddi yaralanmalar oluşabilir. Hastanın başı yas­tık ile kontrol altına alınır, aksi halde hastanın ka­fası klonik kasılmaların olduğu devrede, çekiç gi­bi yere vurularak ciddi kafa yaralanmaları oluşa­bilir. Post iktal devrede hastayı uyandırmak sa­kıncalıdır post iktal psikoza girebilir ve hasta ken­disine ve çevresine zararlı olabilir. Özet olarak epileptik nöbetin doğal seyrini tamamlaması sağ­lanmalı ancak hasta yaralanmalardan korunma­lıdır

Klonik safhada idrar ve gaita inkontinansı olabilir. Hastanın mahremiyetine saygılı olarak ve uyandıktan sonra rahatsızlık duyacağı durum­ların olmaması için uygun şekilde hijyenik bakı­mının verilmesi gerekir.
Epilepsinin, hastalarda değişik psikiyatrik bozukluklara neden olabildiğinin bilinmesi tedavi ve iletişim açısından önemlidir. Bu hastalarda sıklıkla kişilik değişikliği, fobiler, depresyon görü­lür. Ayrıca tüm epileptik hastaların özellikle nö­betlerden sonra duygusai desteğe gereksinimi olduğu unutulmamalıdır.
Epileptik nöbetin tüm safhalarının hemşire tarafından izlenmesi ve kaydedilmesi özellikle ta­nı konmamış hastalarda tanıya yardımcı olması bakımından çok önemlidir.
Hemşire bakım planı örnekleri ve hemşirelik tanılarının tek adresi http://http://hemsire.bakimplanlari.com[url]